Güç transformatörlerinde kullanılan izolasyon yağı, transformatörün elektriksel izolasyon sisteminin ve termal yönetiminin önemli parçalarından biridir.

Ancak trafo yağı işletme süresi boyunca;

• nem,
• çözünmüş gazlar,
• katı partiküller,
• oksidasyon ürünleri,
• çamurlaşma

gibi etkiler nedeniyle başlangıç özelliklerinden uzaklaşabilir.

Bu noktada iki kavram sıklıkla karıştırılır:

Trafo yağı filtrasyonu / treatment

ve

trafo yağı rejenerasyonu.

Her iki işlem de yağın özelliklerini iyileştirmeyi amaçlar ancak hedefledikleri kirleticiler ve yaşlanma mekanizmaları aynı değildir.

Bu rehberde trafo yağı filtrasyonu nedir, vakum altında yağ kurutma ve gaz giderme nasıl çalışır, rejenerasyon filtrasyondan nasıl ayrılır, online ve offline yağ işleme arasındaki fark nedir ve trafo yağı arıtma sistemi seçerken nelere dikkat edilmelidir? sorularını inceliyoruz.

Trafo Yağının Görevi Nedir?

Yağlı transformatörlerde izolasyon sıvısının iki temel görevi vardır:

elektriksel izolasyon

ve

soğutma.

Yağ, enerjili bölümler arasındaki dielektrik sisteme katkıda bulunurken sargılar ve nüvede meydana gelen ısının soğutma yüzeylerine taşınmasına yardımcı olur.

Bu nedenle yağın;

• nem seviyesi,
• gaz içeriği,
• partikül miktarı,
• kimyasal yaşlanma durumu

transformatörün işletme performansı açısından önemlidir.

Trafo Yağı Neden Bozulur?

Transformatör yağı kullanım süresince çeşitli fiziksel ve kimyasal etkilere maruz kalır.

Bunlar arasında:

• atmosferik nem girişi,
• izolasyon kağıdından geçen nem,
• oksijen,
• yüksek sıcaklık,
• elektriksel zorlanmalar,
• bakım sırasında oluşan kirlenme,
• metal ve selüloz partikülleri

bulunabilir.

Yağ içerisindeki istenmeyen bileşenlerin artması yağın dielektrik ve termal özelliklerini olumsuz etkileyebilir.

Trafo Yağı Filtrasyonu Nedir?

Trafo yağı filtrasyonu genel anlamda yağ içerisindeki istenmeyen kirleticilerin fiziksel olarak uzaklaştırılması işlemidir.

Ancak profesyonel trafo yağı işleme sistemlerinde süreç yalnızca klasik filtreden geçirmekten ibaret değildir.

Modern sistemler aynı anda;

• nem giderme,
• gaz giderme,
• partikül filtrasyonu

uygulayabilir.

Bu nedenle sektör içerisinde:

Transformer Oil Treatment

veya

Transformer Oil Purification

ifadeleri de kullanılır.

TestOne’daki FILOIL sistemleri doğrudan yağ içerisindeki nem, gaz ve katı partiküllerin giderilmesi amacıyla sunuluyor.

Trafo Yağında Nem Neden Sorundur?

Su, izolasyon sisteminin performansını etkileyen önemli faktörlerden biridir.

Transformatör içerisinde nem;

• yağ içerisinde çözünmüş halde,
• serbest su olarak,
• katı izolasyon içerisinde

bulunabilir.

Nem arttıkça yağın elektriksel davranışı ve katı izolasyon sistemi olumsuz etkilenebilir.

Bu nedenle trafo yağı bakımında:

dehydration – susuzlaştırma / kurutma

önemli işlemlerden biridir.

Vakum Altında Yağ Kurutma Nasıl Çalışır?

Trafo yağı treatment sistemlerinde nemin uzaklaştırılmasında yaygın yöntemlerden biri vakum altında işleme yöntemidir.

Temel prensip, yağ içerisindeki suyun düşük basınç altında daha kolay buhar fazına geçmesini sağlamaktır.

Süreç genel olarak;

yağın kontrollü ısıtılması → vakum haznesine alınması → nemin ayrıştırılması → filtrasyon → yağın geri gönderilmesi

şeklinde düşünülebilir.

Gerçek sistemlerde proses;

• yağ sıcaklığı,
• vakum seviyesi,
• akış hızı,
• giriş nemi

gibi çok sayıda parametreye bağlıdır.

Bu nedenle işlem profesyonel ekipmanla kontrollü biçimde gerçekleştirilmelidir.

Yağın Isıtılması Neden Gerekir?

Yağın kontrollü biçimde ısıtılması;

• viskozitenin azaltılmasına,
• suyun yağdan ayrılmasının kolaylaştırılmasına,
• vakum altında gaz giderme performansının artırılmasına

yardımcı olabilir.

Ancak yağın aşırı veya lokal olarak ısıtılması istenmez.

TestOne’daki FILOIL 500 ürün açıklamasında yağın, lokal aşırı ısınmayı önlemek amacıyla düşük yüzey yüküne sahip elektrikli ısıtıcılarla dolaylı olarak ısıtıldığı belirtilmektedir.

Gaz Giderme – Degassing Nedir?

Trafo yağında çeşitli gazlar çözünmüş halde bulunabilir.

Yağ işleme sistemleri vakum kullanarak bu gazların önemli bölümünü uzaklaştırabilir.

Bu işlem:

degassing

olarak adlandırılır.

Özellikle yeni yağ dolumu, bakım veya vakumlama işlemlerinde yağdaki toplam gaz miktarının azaltılması istenebilir.

FILOIL serisinin temel fonksiyonlarından biri yüksek vakum altında nem ve gaz giderme işlemidir.

Partikül Filtrasyonu Nedir?

Transformatör yağı içerisinde zaman içerisinde;

• metal parçacıkları,
• selüloz lifleri,
• karbonlaşmış partiküller,
• toz ve yabancı maddeler

bulunabilir.

Bu parçacıklar yağın elektriksel performansını etkileyebilir ve transformatör içerisinde istenmeyen kirlenmelere neden olabilir.

Bu nedenle oil treatment sistemlerinde ince mekanik filtreler kullanılır.

TestOne’daki FILOIL 500 sisteminde yağın transformatöre geri gönderilmeden önce 0,5 mikrona kadar ince filtrasyondan geçirildiği belirtilmektedir.

Trafo Yağı Filtrasyonu ile Rejenerasyonu Aynı Şey midir?

Hayır.

Bu iki kavram arasındaki fark önemlidir.

Filtrasyon / Treatment

Esas olarak;

• su,
• çözünmüş gazlar,
• katı partiküller

gibi fiziksel kirleticilerin giderilmesine odaklanır.

Rejenerasyon

Yağın kimyasal yaşlanması sonucu oluşan;

• oksidasyon ürünleri,
• asidik bileşenler,
• polar yaşlanma ürünleri

gibi maddelerin uzaklaştırılmasını hedefleyen daha ileri bir prosestir.

Basitleştirilmiş olarak:

Filtrasyon → Yağı temizleme ve kurutma

Rejenerasyon → Yaşlanmış yağın kimyasal özelliklerini iyileştirme

şeklinde düşünülebilir.

Trafo Yağı Rejenerasyonu Nedir?

Mineral izolasyon yağı uzun yıllar boyunca sıcaklık ve oksijen etkisiyle okside olabilir.

Oksidasyon sonucu yağ içerisinde polar yaşlanma ürünleri oluşabilir.

Bunun sonucunda;

• asitlik artabilir,
• yüzeyler arası gerilim düşebilir,
• çamurlaşma başlayabilir,
• yağın dielektrik özellikleri kötüleşebilir.

Rejenerasyon sistemleri bu yaşlanma ürünlerini özel adsorban malzemeler kullanarak yağdan uzaklaştırmayı amaçlar.

TestOne’daki EKOFLUID REOIL 5000, yaşlanmış mineral trafo yağlarının IEC 60422 gereksinimlerine uygun seviyelere geri kazandırılması amacıyla sunulan bir rejenerasyon sistemidir.

Oksidasyon Nedir?

Mineral trafo yağı hidrokarbonlardan oluşur.

Uzun süreli;

• oksijen,
• sıcaklık,
• metal katalitik etkileri

yağın kimyasal yapısında değişikliklere neden olabilir.

Bu süreç oksidasyon olarak adlandırılır.

Oksidasyon ilerledikçe yağ içerisinde çeşitli yaşlanma ürünleri meydana gelebilir.

Bu nedenle eski yağın sorunu her zaman yalnızca “kirli” olması değildir.

Bazen yağ kimyasal olarak yaşlanmıştır.

Asitlik Neden Önemlidir?

Trafo yağının oksidasyonu ilerledikçe asidik bileşenler oluşabilir.

Bu nedenle yağ durum değerlendirmelerinde:

Acid Number / Neutralization Number

gibi parametreler kullanılabilir.

Asitliğin yükselmesi yağın yaşlanma sürecinin göstergelerinden biri olabilir.

Rejenerasyon işleminin hedeflerinden biri de bu oksidasyon ürünlerinin azaltılmasıdır.

TestOne’daki REOIL ürün açıklaması, yağdaki oksidasyon ürünlerinin artmasının asitlik artışına ve interfacial tension değerinin düşmesine yol açtığını belirtiyor.

Interfacial Tension Nedir?

Interfacial Tension – IFT, yağ ile başka bir faz arasındaki yüzeyler arası gerilimle ilişkili bir parametredir.

Yağ içerisinde polar yaşlanma ürünlerinin artması IFT değerinin değişmesine neden olabilir.

Bu nedenle IFT yağın yaşlanmasının değerlendirilmesinde kullanılan parametrelerden biridir.

Yaşlanmış yağın rejenerasyonunda yalnızca partikül veya su giderme değil asitlik ve interfacial tension gibi kimyasal özelliklerin iyileştirilmesi de hedeflenebilir.

Sludge – Çamurlaşma Nedir?

Yağın ileri düzeyde oksidasyonu sonucunda çözünmeyen veya düşük çözünürlüğe sahip yaşlanma ürünleri oluşabilir.

Bunlar transformatör içerisinde;

• sargı yüzeylerine,
• kağıt izolasyona,
• soğutma kanallarına

çökelerek sludge yani çamur tabakaları oluşturabilir.

Çamurlaşma;

• ısı transferini,
• yağ dolaşımını,
• izolasyon sistemini

olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle yağın kimyasal yaşlanması çok ilerlemeden önce durumunun düzenli analiz edilmesi önemlidir.

Yağı Sadece Filtrelemek Asitliği Düşürür mü?

Standart partikül filtrasyonu ve vakumlu degassing işlemleri esas olarak;

• su,
• gaz,
• katı partikül

uzaklaştırmaya yöneliktir.

Yağdaki çözünmüş oksidasyon ürünlerini ve asidik bileşenleri yalnızca mekanik filtreyle etkili biçimde gidermek mümkün olmayabilir.

Bu durumda yağın durumuna bağlı olarak rejenerasyon gerekebilir.

Dolayısıyla:

Düşük BDV + yüksek nem → treatment/kurutma gerekebilir

ancak:

yüksek asitlik + düşük IFT + yaşlanma ürünleri → rejenerasyon değerlendirilmelidir.

Nihai bakım kararı yağ analiz sonuçlarına göre verilmelidir.

Rejenerasyonda Adsorban Nasıl Çalışır?

Trafo yağı rejenerasyon sistemlerinde özel adsorban malzemeler kullanılabilir.

Yaşlanmış yağ adsorban malzemeden geçirilirken oksidasyon sonucu oluşmuş polar bileşiklerin bir bölümü adsorban tarafından tutulur.

Bu sayede yağın;

• renk,
• asitlik,
• yüzeyler arası gerilim,
• dielektrik davranış

gibi özelliklerinde iyileşme sağlanabilir.

Profesyonel rejenerasyon sistemlerinde kullanılan adsorbanın yeniden aktive edilmesi sistem ekonomisi açısından önemli bir konudur.

Adsorban Reaktivasyonu Nedir?

Bazı rejenerasyon sistemlerinde adsorban malzeme doygun hale geldikten sonra atılmak yerine sistem içerisinde yeniden aktive edilebilir.

Bu işlem reactivation olarak adlandırılır.

TestOne’daki REOIL 5000 sistemi özellikle sorbent reactivation capability özelliğiyle sunulmaktadır.

Bu sayede büyük hacimli yağ rejenerasyon projelerinde adsorban tüketiminin ve atığın azaltılması hedeflenebilir.

Trafo Yağı Arıtma ile Yağ Değişimi Arasındaki Fark

Trafo yağı özellikleri kötüleştiğinde tek seçenek tüm yağın yenisiyle değiştirilmesi değildir.

Yağın durumuna bağlı olarak:

treatment

veya

rejenerasyon

uygulanabilir.

Bunun avantajı mevcut yağın yeniden kullanılabilmesidir.

Ancak her yağın rejenerasyonla tekrar kullanılabileceği varsayılmamalıdır.

Yağın;

• kimyasal durumu,
• kontaminasyon türü,
• transformatör durumu,
• üretici kriterleri

birlikte değerlendirilmelidir.

Online Trafo Yağı Filtrasyonu Nedir?

Online yağ işleme, transformatör servis dışı bırakılmadan belirli oil treatment işlemlerinin gerçekleştirilmesini ifade edebilir.

Profesyonel sistemler yağın transformatörden alınarak treatment sisteminden geçirilmesi ve tekrar transformatöre gönderilmesine izin verebilir.

TestOne’daki FILOIL serisi ürünlerin bazıları hem online hem offline transformatörlerde otomatik çalışma amacıyla sunulmaktadır.

Enerjili transformatör üzerinde yapılacak işlemler özel risk değerlendirmesi, üretici prosedürleri ve uzman ekip gerektirir.

Offline Yağ İşleme Nedir?

Offline işlemde transformatör hizmet dışıdır ve yağ işleme kontrollü bakım koşullarında gerçekleştirilir.

Bu yaklaşım özellikle;

• kapsamlı bakım,
• büyük onarım,
• yağ dolumu,
• vakumlama

gibi işlemlerle birlikte kullanılabilir.

Online veya offline yöntem seçimi transformatörün tasarımına, işletme koşullarına ve yapılacak işlemin kapsamına göre belirlenir.

Vakum Altında Transformatör Hazırlığı Neden Yapılır?

Transformatör yağ doldurma ve bakım çalışmalarında yalnızca yağın kendisi değil transformatör tankı ve izolasyon sistemi de vakum altında işleme ihtiyaç duyabilir.

Amaçlardan biri sistem içerisindeki;

• hava,
• nem,
• gazların

azaltılmasıdır.

TestOne’daki VACOIL Transformer Vacuum Equipment, FILOIL sistemleriyle birlikte veya bağımsız kullanılmak üzere transformatör içerisinde kontrollü vakum oluşturmak için geliştirilmiştir.

Yağ Dolumunda Vakum Neden Önemlidir?

Transformatöre yağ doldurulurken izolasyon içerisinde hava cepleri kalması istenmez.

Uygun vakum prosesi;

• tank içerisindeki havanın azaltılmasına,
• katı izolasyondaki nemin giderilmesine,
• yağ dolumunun kontrollü gerçekleştirilmesine

yardımcı olabilir.

Ancak uygulanacak vakum seviyesi ve prosedür transformatör üreticisinin talimatlarına göre belirlenmelidir.

BDV Filtrasyondan Sonra Neden Artabilir?

Yağ içerisindeki;

• su,
• partikül,
• gaz kabarcıkları

dielektrik delinme davranışını olumsuz etkileyebilir.

Bu maddeler başarılı şekilde azaltıldığında yağın Breakdown Voltage – BDV değeri yükselebilir.

TestOne’da bulunan FILOIL teknik verilerinde işleme sonucunda dielektrik delinme performansının 60 kV’ın üzerine çıkarılabildiği belirtilmektedir; kesin sonuç başlangıç yağı ve proses koşullarına bağlıdır.

Dolayısıyla filtrasyon öncesi ve sonrası BDV karşılaştırması oil treatment işleminin sonuçlarını izlemek için kullanılabilecek parametrelerden biridir.

Düşük BDV Her Zaman Filtrasyon Gerektirir mi?

Hayır.

Düşük BDV sonucunun nedeni araştırılmalıdır.

Örneğin düşük sonuç;

• kötü numune alma,
• test hücresinin kirli olması,
• nem,
• partikül,
• hava kabarcığı

gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir.

Bu nedenle yalnızca tek BDV ölçümüne bakılarak doğrudan büyük ölçekli oil treatment kararı verilmemelidir.

Yağın diğer analiz sonuçları ve transformatörün genel durumu da değerlendirilmelidir.

Trafo Yağı Treatment Sonrası Hangi Testler Yapılabilir?

İşlem sonrası kalite kontrolünde uygulamaya göre;

• BDV,
• su miktarı,
• toplam gaz,
• partikül sayımı,
• asitlik,
• IFT,
• Tan Delta / dissipation factor

gibi ölçümler gerçekleştirilebilir.

Hangi parametrelerin kontrol edileceği yağın tipine, bakım kapsamına ve uygulanacak standarda göre belirlenir.

Nem ppm Ne Demektir?

Trafo yağındaki su miktarı çoğunlukla:

ppm – parts per million

cinsinden ifade edilir.

ppm değeri yağ içerisinde bulunan su miktarının çok düşük konsantrasyonlarda ifade edilmesini sağlar.

Ancak yalnızca ppm değerinin kendisine bakmak her koşulda yeterli değildir.

Yağın sıcaklığı ve su doygunluğu gibi faktörler de değerlendirilebilir.

FILOIL Sistemlerinde Nem Giderme

TestOne’daki FILOIL teknik dokümanlarında çift kademeli yüksek vakum sistemlerinin yağ içerisindeki toplam su miktarını düşürmek amacıyla kullanıldığı belirtilmektedir.

Örneğin FILOIL 1500 için teknik verilerde, başlangıç koşullarına ve proses geçişlerine bağlı olarak yağdaki su içeriğinin 5 ppm ve altı seviyelere düşürülebildiği belirtilmektedir.

Bu değerler ürün performans spesifikasyonudur; her sahada otomatik olarak aynı sonucun oluşacağı anlamına gelmez.

FILOIL Nedir?

TestOne portföyündeki EKOFLUID FILOIL serisi farklı kapasitedeki yüksek vakumlu trafo yağı treatment sistemlerinden oluşmaktadır.

Mevcut TestOne ürün grubunda;

• FILOIL 500,
• FILOIL 1500,
• FILOIL 3000,
• FILOIL 6000,
• FILOIL 9000,
• FILOIL 12000

gibi farklı kapasitelerde sistemler bulunuyor.

Serinin temel amacı trafo yağındaki;

• nem,
• gaz,
• katı partikülleri

uzaklaştırmaktır.

FILOIL 500

FILOIL 500, serinin daha küçük güç transformatörleri için tasarlanmış kompakt çözümlerinden biridir.

TestOne ürün bilgisine göre sistem;

• mineral yağ,
• doğal ester,
• sentetik ester

gibi farklı trafo yağlarının işlenmesine uygundur.

Online ve offline kullanım desteklenmektedir.

Ayrıca ince partikül filtrasyonu ve yüksek vakumlu nem/gaz giderme özellikleri sunmaktadır.

FILOIL 9000

Daha yüksek yağ işleme kapasitesine ihtiyaç duyulan büyük güç transformatörlerinde FILOIL 9000 gibi daha yüksek kapasiteli sistemler kullanılabilir.

TestOne, FILOIL 9000’i yüksek performansla birlikte saha mobilitesini koruyan bir oil treatment sistemi olarak sunmaktadır.

Temel fonksiyonları:

• nem giderme,
• gaz giderme,
• katı partikül filtrasyonu,
• online/offline işletimdir.

FILOIL 12000

TestOne ürün portföyündeki FILOIL 12000, serinin büyük güç transformatörleri için konumlandırılan yüksek kapasiteli seçeneklerinden biridir.

Sistem hem mobil hem sabit yapılandırmalarda kullanılabilir ve online/offline transformer oil treatment uygulamalarını destekler.

Bu tip sistemler özellikle büyük yağ hacmine sahip güç transformatörlerinde işlem süresini azaltmak amacıyla tercih edilebilir.

ECOIL Serisi Nedir?

TestOne’da bulunan ECOIL serisi de yağ içerisindeki;

• su,
• gaz,
• katı partiküllerin

giderilmesine yönelik oil purification sistemlerinden oluşmaktadır.

Örneğin ECOIL 8000, sabit konfigürasyonda sunulan ve mineral yağların yanında doğal ve sentetik esterleri de işleyebilen bir purification sistemi olarak listelenmektedir.

ECOIL ve FILOIL seçimi gerekli kapasite, mobilite ve proses özelliklerine göre yapılmalıdır.

REOIL Nedir?

REOIL, klasik oil treatment sistemlerinden farklı olarak yaşlanmış mineral yağların rejenerasyonuna odaklanır.

TestOne’daki REOIL 5000;

• oksidasyon ürünlerini uzaklaştırma,
• asitliği iyileştirme,
• interfacial tension değerini iyileştirme,
• adsorbanı yeniden aktive etme

amacıyla geliştirilmiştir.

Bu nedenle:

FILOIL / ECOIL → purification / treatment

REOIL → regeneration

şeklindeki ayrım ürün seçimi açısından önemlidir.

Filtrasyon mu Rejenerasyon mu?

Doğru karar yağın analiz sonuçlarına göre verilmelidir.

Nem ve Partikül Problemi Baskınsa

Vakumlu treatment ve filtration ön plana çıkabilir.

Çözünmüş Gaz Yüksekse

Degassing gerekebilir.

Asitlik ve Yaşlanma Ürünleri Artmışsa

Rejenerasyon değerlendirilebilir.

Yağ Ağır Şekilde Bozulmuş veya Kontamine Olmuşsa

Rejenerasyonun uygun olup olmadığı uzman değerlendirmesi gerektirir ve bazı durumlarda yağ değişimi gerekebilir.

Bu nedenle sistem seçimine:

“Kaç litre yağ var?”

sorusundan önce:

“Yağın problemi nedir?”

sorusuyla başlanmalıdır.

Oil Treatment Kapasitesi Nasıl Seçilir?

Trafo yağı işleme sisteminin kapasitesi;

• transformatördeki toplam yağ miktarı,
• hedef işlem süresi,
• giriş nem seviyesi,
• gerekli nihai kalite,
• saha lojistiği

dikkate alınarak belirlenir.

Örneğin küçük bir dağıtım trafosuyla büyük güç transformatörünün ihtiyaç duyduğu debi aynı değildir.

TestOne’un ürün grubunda FILOIL 500’den FILOIL 12000’e kadar farklı kapasite seçeneklerinin bulunmasının temel nedeni budur.

Tek Geçiş Yeterli midir?

Her zaman değil.

Yağın başlangıç durumu ve hedeflenen özelliklere bağlı olarak yağın treatment sisteminden birden fazla kez geçirilmesi gerekebilir.

TestOne’daki FILOIL teknik verilerinde de bazı performans değerleri;

one pass

ve

several passes

olarak ayrı ayrı verilmektedir.

Bu nedenle gerekli çevrim sayısı sahada ölçüm sonuçlarına göre belirlenmelidir.

Yağ Arıtma İşleminde Debi Neden Önemlidir?

Yüksek debi işlem süresini kısaltabilir.

Ancak sistem performansı yalnızca litre/saat kapasitesine bağlı değildir.

Nem ve gaz giderme performansı;

• vakum seviyesi,
• yağ sıcaklığı,
• temas yüzeyi,
• proses tasarımı

ile birlikte değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla iki oil treatment sistemi yalnızca maksimum debi değerlerine bakılarak karşılaştırılmamalıdır.

Sabit mi Mobil Sistem mi?

Sabit sistemler sürekli bakım altyapısı bulunan merkezlerde avantajlı olabilir.

Mobil sistemler ise;

• farklı trafo merkezleri,
• enerji santralleri,
• saha bakım ekipleri

arasında taşınabilir.

TestOne’daki FILOIL ürünleri mobil veya sabit yapılandırmalarda sunulabilmektedir.

Otomasyon ve SCADA Neden Önemlidir?

Büyük trafo yağı treatment prosesleri uzun süre çalışabilir.

Bu süreçte;

• sıcaklık,
• vakum,
• yağ seviyesi,
• pompa durumu,
• filtre durumu

gibi parametrelerin izlenmesi gerekir.

Otomatik kontrol sistemi operatör müdahalesini azaltabilir ve prosesin güvenli yürütülmesine yardımcı olabilir.

TestOne’daki FILOIL 500 ürün açıklamasında sistemin tam otomatik çalıştığı ve opsiyonel PLC/SCADA entegrasyonu sağlanabildiği belirtilmektedir.

Trafo Yağı İşleme Sisteminde Güvenlik

Trafo yağı treatment sistemlerinde aynı anda;

• sıcak yağ,
• elektrikli ısıtıcılar,
• vakum,
• pompalar,
• basınç,
• yanıcı sıvı

bulunabilir.

Bu nedenle sistemde;

• sıcaklık koruması,
• seviye kontrolü,
• vakum kontrolü,
• acil durdurma,
• akış kontrolü

gibi güvenlik sistemleri önemlidir.

Online transformatör üzerinde yapılacak işlemler ise ek elektriksel riskler içerir.

Bu tür çalışmalar yalnızca eğitimli ve yetkili ekipler tarafından üretici prosedürleri ve tesis güvenlik kuralları doğrultusunda yürütülmelidir.

Trafo Yağı Bakımında BDV ile Rejenerasyonun İlişkisi

Daha önceki Trafo Yağı BDV Testi yazımızda yağın dielektrik delinme dayanımını ele almıştık.

BDV ölçümü:

“Yağın mevcut elektriksel dayanımı nasıl?”

sorusuna cevap verir.

Oil treatment ise:

“Nem, gaz ve partikül nasıl azaltılabilir?”

sorusuna yöneliktir.

Rejenerasyon ise:

“Yaşlanmış yağdaki oksidasyon ürünleri ve kimyasal bozulma nasıl azaltılabilir?”

sorusuna cevap verir.

Dolayısıyla üç kavram birbirini tamamlar:

Yağ analizi → Problem tespiti → Uygun treatment/rejenerasyon → Son kontrol

Trafo Yağı Bakımında Bütünsel Yaklaşım

Yağın durumuna yalnızca tek bir parametre üzerinden karar verilmemelidir.

Profesyonel değerlendirmede;

BDV → Elektriksel delinme dayanımı

Nem → Su kontaminasyonu

DGA → Çözünmüş gazlar ve bazı arıza göstergeleri

Asitlik → Kimyasal yaşlanma

IFT → Polar yaşlanma ürünlerinin etkisi

Partikül → Fiziksel kirlenme

gibi farklı parametreler birlikte değerlendirilebilir.

Bu analizler sonucunda:

filtrasyon, degassing, dehydration, rejenerasyon veya yağ değişimi

gibi farklı bakım seçenekleri değerlendirilir.

Doğru yaklaşım, yalnızca yağı daha temiz göstermek değil transformatör izolasyon sisteminin güvenilirliğini uzun vadede korumaktır.

Sonuç

Trafo yağı filtrasyonu ve rejenerasyonu aynı işlem değildir.

Trafo yağı filtrasyonu ve treatment, yağ içerisindeki nem, çözünmüş gaz ve katı partiküllerin uzaklaştırılmasına odaklanır.

Trafo yağı rejenerasyonu ise yaşlanma ve oksidasyon sonucu oluşan kimyasal bozulma ürünlerinin giderilmesini hedefler.

Bu nedenle doğru bakım yöntemi yağın;

• BDV,
• nem,
• gaz,
• partikül,
• asitlik,
• interfacial tension

gibi parametreleri incelendikten sonra seçilmelidir.

TestOne portföyündeki FILOIL ve ECOIL sistemleri trafo yağı purification/treatment işlemlerine, REOIL sistemleri ise yaşlanmış mineral yağların rejenerasyonuna yönelik çözümler sunmaktadır.