Modern trafo merkezlerinde koruma ve otomasyon sistemleri giderek klasik bakır kablolama yapısından Ethernet tabanlı dijital haberleşme altyapılarına doğru ilerliyor.

Geleneksel bir koruma sisteminde akım trafosu, gerilim trafosu, koruma rölesi ve devre kesici arasında çok sayıda fiziksel kablo kullanılabilir.

Dijital trafo merkezlerinde ise bu bilgilerin önemli bir bölümü haberleşme ağı üzerinden taşınabilir.

Bu dönüşümün merkezindeki temel standartlardan biri IEC 61850‘dir.

IEC 61850 yalnızca bir haberleşme protokolü değildir. Trafo merkezi otomasyonu, koruma IED’leri, veri modelleri ve yüksek hızlı dijital mesajlaşma yöntemleri için ortak bir mimari oluşturur.

Bu rehberde IEC 61850 nedir, GOOSE mesajı ne işe yarar, Sampled Values nedir, process bus ve station bus arasındaki fark nedir, dijital koruma röleleri nasıl test edilir ve IEC 61850 röle test cihazı seçerken nelere dikkat edilmelidir? sorularını ele alıyoruz.

IEC 61850 Nedir?

IEC 61850, elektrik enerji sistemlerindeki otomasyon ve koruma ekipmanlarının haberleşmesi için geliştirilmiş uluslararası standart ailesidir.

Özellikle;

• trafo merkezleri,
• enerji üretim tesisleri,
• iletim sistemleri,
• dağıtım sistemleri,
• dijital koruma sistemleri

gibi uygulamalarda kullanılır.

Standart, farklı üreticilerin koruma ve kontrol cihazlarının ortak veri modelleri ve haberleşme mekanizmaları üzerinden birlikte çalışabilmesini hedefler.

IEC 61850 mimarisinde yalnızca veri paketlerinin taşınması değil;

• ekipmanların nasıl modellenmesi,
• verilerin nasıl isimlendirilmesi,
• olayların nasıl iletilmesi,
• koruma mesajlarının nasıl paylaşılması

gibi konular da tanımlanır.

IED Nedir?

IEC 61850 sistemlerinde sık kullanılan terimlerden biri:

IED – Intelligent Electronic Device

yani:

Akıllı Elektronik Cihaz

ifadesidir.

Bir IED;

• koruma rölesi,
• bay controller,
• ölçüm cihazı,
• merging unit,
• kontrol cihazı

olabilir.

IED’ler birbirleriyle Ethernet ağı üzerinden haberleşebilir.

Örneğin bir koruma rölesi, başka bir IED’den GOOSE mesajı alabilir veya kendi trip durumunu ağ üzerinden paylaşabilir.

Dijital Trafo Merkezi Nedir?

Dijital trafo merkezi, ölçüm, koruma ve kontrol bilgilerinin önemli bölümünün sayısal haberleşme ağı üzerinden taşındığı trafo merkezi mimarisidir.

Klasik sistemlerde;

CT / VT → bakır kablo → röle

şeklindeki yapı yaygındır.

Dijital yapıda ise ölçülen akım ve gerilim bilgileri uygun ekipmanlar üzerinden dijitalleştirilerek Ethernet ağına taşınabilir.

Örneğin:

CT / VT → Merging Unit → Sampled Values → Ethernet → Koruma Rölesi

şeklinde bir yapı kullanılabilir.

Trip ve durum bilgilerinde ise GOOSE mesajları kullanılabilir.

Station Bus Nedir?

IEC 61850 mimarisinde kullanılan temel ağ seviyelerinden biri station bus olarak adlandırılır.

Station bus genel olarak;

• IED’ler,
• koruma röleleri,
• bay controller’lar,
• SCADA/gateway sistemleri

arasındaki haberleşmeyi sağlar.

GOOSE mesajları bu ağ üzerinde kullanılabilir.

Ayrıca MMS tabanlı haberleşmeler de station bus seviyesinde bulunabilir.

Process Bus Nedir?

Process bus ise saha ekipmanlarıyla koruma ve kontrol sistemleri arasındaki dijital ölçüm ve durum bilgilerinin taşındığı ağ katmanıdır.

Örneğin;

• akım,
• gerilim,
• kesici durumu,
• diğer saha sinyalleri

process bus üzerinden taşınabilir.

Sampled Values bu yapıdaki önemli teknolojilerden biridir.

GOOSE Nedir?

GOOSE:

Generic Object Oriented Substation Event

ifadesinin kısaltmasıdır.

IEC 61850 tabanlı sistemlerde yüksek hızlı olay ve durum mesajlarının IED’ler arasında iletilmesini sağlar.

Örneğin bir koruma rölesi arıza algıladığında:

TRIP

bilgisini başka bir cihaza GOOSE mesajı olarak gönderebilir.

Aynı şekilde;

• breaker status,
• interlocking bilgileri,
• blokaj sinyalleri,
• koruma başlangıç bilgileri

GOOSE üzerinden aktarılabilir.

GOOSE Mesajı Neden Önemlidir?

Klasik trafo merkezinde iki röle arasında bir trip veya blokaj sinyali gönderilmesi için fiziksel binary kablolama gerekebilir.

Dijital sistemde aynı bilgi Ethernet ağı üzerinden gönderilebilir.

Bu durum;

• kablolamanın azalması,
• sistem esnekliği,
• daha fazla veri paylaşımı,
• otomasyon imkanlarının artması

gibi avantajlar sağlar.

Ancak aynı zamanda ağ yapılandırmasının ve dijital mesajların doğru test edilmesini zorunlu hale getirir.

GOOSE TCP/IP midir?

GOOSE mesajları klasik bir web veya internet uygulaması gibi TCP oturumu üzerinden taşınmaz.

Yüksek hızlı trafo merkezi uygulamalarına uygun şekilde Ethernet katmanında çalışacak biçimde tasarlanmıştır.

Bu sayede koruma gibi zaman açısından kritik mesajların hızlı iletilmesi hedeflenir.

Dolayısıyla standart ağ analiz yöntemlerinin yanında IEC 61850’ye özel test ve analiz araçları da gerekebilir.

GOOSE Publisher ve Subscriber Nedir?

GOOSE sisteminde mesajı yayınlayan cihaz:

Publisher

olarak adlandırılır.

Mesajı dinleyen ve kullanan cihaz ise:

Subscriber

olarak düşünülebilir.

Örneğin:

Koruma Rölesi A → GOOSE Trip Publisher

Koruma Rölesi B → Subscriber

şeklinde yapılandırılabilir.

Test sırasında yalnızca mesajın ağda bulunması değil doğru cihazın doğru mesajı alıp beklenen davranışı göstermesi de kontrol edilmelidir.

GOOSE ile Fiziksel Binary Çıkış Arasındaki Fark

Klasik röle testinde trip kontağı fiziksel binary output üzerinden izlenebilir.

Dijital sistemde aynı fonksiyon GOOSE mesajı üzerinden gerçekleşebilir.

Dolayısıyla test yaklaşımı da değişir.

Klasik sistem:

Röle trip kontağı → fiziksel test girişi

Dijital sistem:

Röle GOOSE mesajı → Ethernet ağı → test sistemi

şeklinde olabilir.

Bu nedenle modern röle test cihazlarının hem analog hem dijital sinyalleri desteklemesi önemli avantaj sağlar.

Sampled Values Nedir?

Sampled Values, akım ve gerilim gibi ölçüm değerlerinin dijital örnekler halinde Ethernet ağı üzerinden taşınmasını sağlayan IEC 61850 mekanizmalarından biridir.

Genellikle:

SV – Sampled Values

kısaltması kullanılır.

Klasik sistemde akım trafosundan çıkan 1 A veya 5 A sekonder akımı fiziksel kabloyla röleye gider.

Process bus sisteminde ölçüm bilgisi dijitalleştirilebilir.

Örneğin:

Akım Trafosu → Merging Unit → Sampled Values → Fiber/Ethernet → Röle

şeklinde aktarım yapılabilir.

IEC 61850-9-2 Nedir?

IEC 61850-9-2, Sampled Values tabanlı dijital ölçüm verilerinin aktarılmasıyla ilişkili bölümlerden biridir.

Röle test sistemleri Sampled Values üreterek dijital giriş kullanan koruma rölelerinin test edilmesini sağlayabilir.

TestOne’daki ISATEST DRTS34 teknik dokümanında IEC 61850-9 opsiyonuyla sistem bus üzerinde CT ve VT ölçümlerini temsil eden Sampled Values enjeksiyonu yapılabildiği ve bu sinyalleri kullanan rölelerin test edilebildiği belirtilmektedir.

Benzer şekilde DRTS66 da opsiyonel IEC 61850 desteğiyle system bus üzerinden Sampled Values üretip röle trip davranışını izleyebilmektedir.

Merging Unit Nedir?

Merging Unit, geleneksel veya elektronik akım/gerilim sensörlerinden aldığı ölçüm bilgilerini dijital Sampled Values formatında process bus ağına aktarabilen cihazdır.

Basitleştirilmiş şekilde:

CT / VT → Merging Unit → Ethernet → IED

olarak düşünülebilir.

Merging Unit’in doğru çalışması önemlidir çünkü koruma rölesi kararını bu dijital ölçüm verilerine göre verebilir.

Bu nedenle dijital trafo merkezi testlerinde yalnızca rölenin kendisi değil Merging Unit ve haberleşme zinciri de değerlendirilebilir.

Merging Unit Nasıl Test Edilir?

Merging Unit testinde amaçlardan biri fiziksel akım veya gerilim girişleriyle dijital Sampled Values çıkışlarının ilişkisinin doğrulanmasıdır.

Örneğin sisteme kontrollü primer veya sekonder sinyal uygulanabilir ve ağ üzerinde oluşan Sampled Values verileri analiz edilebilir.

TestOne’daki eKAM teknik dokümanında sistemin hem klasik hem klasik olmayan CT’leri ve Merging Unit’leri IEC 61850-9-2 Sampled Values kullanarak test edebildiği belirtilmektedir. Sistem fiziksel test akımı uygularken ağ üzerinden gelen Sampled Values verisini okuyarak CT oranı ve polarite gibi kontroller gerçekleştirebilir.

Sampled Values ile Analog Akım Enjeksiyonu Arasındaki Fark

Geleneksel sekonder enjeksiyon cihazında test sistemi gerçek analog akım ve gerilim üretir.

Örneğin:

5 A AC

rölenin akım girişine fiziksel olarak uygulanabilir.

Sampled Values testinde ise cihaz uygun dijital ölçüm mesajlarını network üzerinden üretir.

Bu nedenle:

Analog injection → fiziksel akım ve gerilim

Sampled Values injection → dijital CT/VT ölçüm verileri

olarak ayrılabilir.

Modern dijital röle test cihazları her iki yöntemi aynı platformda destekleyebilir.

IEC 61850 Röle Testi Nedir?

IEC 61850 röle testi, klasik koruma fonksiyonlarının dijital haberleşme bileşenleriyle birlikte doğrulandığı test yaklaşımıdır.

Örneğin bir aşırı akım korumasında test zinciri:

Sampled Values → Röle koruma algoritması → GOOSE Trip

şeklinde olabilir.

Test sistemi kontrollü Sampled Values üretir.

Röle ölçüm verilerini alır.

Koruma koşulu gerçekleştiğinde GOOSE trip mesajı yayınlar.

Test sistemi bu mesajın zamanını kaydeder.

Böylece koruma fonksiyonu analog bağlantı kullanılmadan dijital olarak test edilebilir.

Dijital Röle Testinde Zaman Ölçümü

Koruma sistemlerinde yalnızca trip oluşması değil trip’in ne kadar sürede gerçekleştiği de önemlidir.

Klasik röle testinde zaman ölçümü genellikle;

analog enjeksiyon başlangıcı → binary contact değişimi

arasında yapılır.

Dijital sistemde ise:

Sampled Values başlangıcı → GOOSE Trip mesajı

arasındaki süre ölçülebilir.

Bu durum test cihazının hassas zaman senkronizasyonu ve ağ mesajı işleme kapasitesini önemli hale getirir.

Zaman Senkronizasyonu Neden Önemlidir?

Dijital trafo merkezlerinde farklı IED’lerin ortak zaman referansına sahip olması kritik öneme sahiptir.

Aksi halde;

• olay kayıtları,
• sampled measurements,
• disturbance records,
• trip zamanları

doğru şekilde karşılaştırılamayabilir.

Modern röle test sistemlerinde;

• GPS,
• IRIG-B,
• PTP

gibi senkronizasyon yöntemleri bulunabilir.

TestOne’daki Doble F8200 GPS, IRIG-B, PTP, USB ve bakır/fiber Ethernet üzerinden zamanlama ve senkronizasyon desteğine sahip modüler bir koruma test platformu olarak sunulmaktadır.

PTP Nedir?

PTP:

Precision Time Protocol

anlamına gelir.

Ethernet ağı üzerinden yüksek hassasiyetli zaman senkronizasyonu sağlamak amacıyla kullanılır.

Dijital trafo merkezlerinde özellikle farklı cihazların zaman referanslarının senkronize edilmesi gereken uygulamalarda önemlidir.

PTP desteğinin varlığı özellikle dağıtılmış veya end-to-end koruma testlerinde avantaj sağlayabilir.

IEC 61850 ile MMS Nedir?

IEC 61850 sistemlerinde yalnızca GOOSE ve Sampled Values bulunmaz.

MMS – Manufacturing Message Specification

tabanlı haberleşme de istemci-sunucu tipi veri alışverişinde kullanılabilir.

Genel olarak:

GOOSE → yüksek hızlı olay/durum haberleşmesi

Sampled Values → ölçüm örneklerinin sürekli iletimi

MMS → izleme, kontrol ve veri erişimi

şeklinde temel bir ayrım yapılabilir.

SCL Dosyaları Nedir?

IEC 61850 sistemlerinin önemli özelliklerinden biri yapılandırmanın standartlaştırılmış dosyalarla tanımlanabilmesidir.

Bu dosyalar genel olarak:

SCL – Substation Configuration Language

ailesi içerisinde değerlendirilir.

SCL tabanlı dosyalarda;

• IED’ler,
• logical node’lar,
• dataset’ler,
• GOOSE ilişkileri,
• network yapılandırmaları

tanımlanabilir.

Bu bilgiler devreye alma ve test süreçlerinde dijital haberleşme yapısının anlaşılmasını kolaylaştırır.

Logical Node Nedir?

IEC 61850 cihaz modellerinde fonksiyonlar Logical Node yapılarıyla temsil edilir.

Örneğin farklı koruma ve kontrol fonksiyonları belirli logical node isimleri altında modellenebilir.

Bu standartlaştırılmış yaklaşım sayesinde farklı üreticilerin cihazlarında aynı temel fonksiyonlar ortak terminolojiyle temsil edilebilir.

Bu da IEC 61850’nin yalnızca bir paket iletim standardı değil aynı zamanda kapsamlı bir veri modelleme yapısı olduğunu gösterir.

GOOSE Mesajı Testinde Neler Kontrol Edilir?

GOOSE testi yalnızca:

“Mesaj geliyor mu?”

sorusundan oluşmaz.

Uygulamaya bağlı olarak;

• doğru publisher,
• doğru subscriber,
• doğru dataset,
• doğru durum değişimi,
• doğru trip mantığı,
• zamanlama,
• ağ bağlantısı

değerlendirilebilir.

Özellikle interlocking ve koruma uygulamalarında yanlış GOOSE mapping ciddi işletme sorunlarına neden olabilir.

GOOSE Simülasyonu Neden Kullanılır?

Devreye alma sırasında sistemdeki bütün IED’ler hazır olmayabilir.

Bu durumda test cihazı belirli bir GOOSE publisher’ı simüle ederek diğer cihazların davranışını test etmeye yardımcı olabilir.

Örneğin gerçek bir kesici kontrol IED’si kurulmadan önce test sistemi;

breaker open

veya

trip

durumunu temsil eden mesajlar oluşturabilir.

Bu yaklaşım sistem entegrasyon testlerini kolaylaştırabilir.

Dijital Trafo Merkezinde Kablo Azalır mı?

IEC 61850 tabanlı process bus mimarilerinin önemli avantajlarından biri bakır kontrol ve ölçüm kablolamasının azaltılabilmesidir.

Geleneksel sistemlerde CT ve VT devreleri sahadan kontrol binasına uzun bakır kablolarla taşınabilir.

Dijital sistemde Merging Unit saha ekipmanına yakın yerleştirilerek veri fiber/Ethernet üzerinden taşınabilir.

Bu;

• kablo miktarını,
• terminal sayısını,
• kablo güzergahı karmaşıklığını

azaltabilir.

Ancak ağ tasarımı, yedeklilik ve zaman senkronizasyonu gibi yeni mühendislik gereksinimleri ortaya çıkar.

Dijital Sistem Daha Kolay Test Edilir mi?

Her zaman değil.

Bakır bağlantıların azalması bazı testleri kolaylaştırabilir.

Ancak dijital sistemlerde yeni kontrol noktaları oluşur:

• network configuration,
• VLAN,
• GOOSE subscription,
• Sampled Values mapping,
• PTP synchronization,
• fiber bağlantılar,
• SCL dosyaları.

Dolayısıyla saha teknisyenlerinin yalnızca klasik elektriksel test bilgisine değil dijital haberleşme konusunda da bilgi sahibi olması gerekir.

Analog, Dijital ve Hibrid Koruma Sistemi

Modern trafo merkezlerinde bütün sistemin tamamen dijital olması zorunlu değildir.

Üç temel yapı düşünülebilir.

Konvansiyonel Sistem

Analog CT/VT sinyalleri ve fiziksel binary kontaklar kullanılır.

Dijital Sistem

Sampled Values ve GOOSE gibi IEC 61850 haberleşme mekanizmaları kullanılır.

Hibrid Sistem

Analog ve dijital bağlantılar aynı koruma sisteminde birlikte bulunur.

Bu nedenle modern test sistemlerinin analog ve dijital senaryoları aynı cihaz üzerinde desteklemesi önemli avantaj sağlar.

TestOne’daki Doble F8200 doğrudan konvansiyonel, dijital ve hibrid koruma şemalarında kullanılabilecek şekilde tasarlanmış ve IEC 61850 uyumlu olarak sunulmaktadır.

Doble F8200 ile IEC 61850 Testleri

TestOne portföyündeki Doble F8200, F8000 serisinin modüler koruma test platformlarından biridir.

TestOne ürün sayfasına göre sistem:

• konvansiyonel koruma şemaları,
• dijital koruma şemaları,
• hibrid analog-dijital sistemler

için kullanılabilir.

F8200 ayrıca IEC 61850 uyumluluğu, GPS, IRIG-B ve PTP zaman senkronizasyonu ile bakır ve fiber Ethernet haberleşme seçeneklerini desteklemektedir.

Bu yapı özellikle klasik röle testinden dijital trafo merkezi testlerine geçiş yapan bakım ve devreye alma ekipleri için önemlidir.

ISATEST DRTS66 ile IEC 61850

TestOne’daki ISATEST DRTS66, çok fazlı sekonder röle test sistemi olarak kullanılmaktadır.

Cihazın teknik dokümanında opsiyonel IEC 61850 arayüzüyle Ethernet tabanlı trafo merkezi haberleşmesine erişebildiği belirtilmektedir.

IEC 61850-9 seçeneği ile sistem:

• CT/VT değerlerini temsil eden Sampled Values üretebilir,
• system bus’a SV enjekte edebilir,
• dijital röleleri test edebilir,
• rölenin trip davranışını takip edebilir.

IEC 61850 fonksiyonlarının cihaz yapılandırmasına bağlı opsiyonlar olduğu dikkate alınmalıdır.

ISATEST DRTS34 ile IEC 61850

ISATEST DRTS34 de IEC 61850 testlerine genişletilebilen röle test sistemlerinden biridir.

Teknik dokümanında özel donanım ve TDMS yazılımı yardımıyla IEC 61850 mesajlarının işlenebildiği belirtilmektedir.

IEC 61850-9 opsiyonu sayesinde:

• Sampled Values üretimi,
• CT ve VT ölçümlerinin dijital simülasyonu,
• system bus bağlı rölelerin testi

gerçekleştirilebilir.

Bu nedenle konvansiyonel sekonder enjeksiyon testlerinin yanı sıra dijital koruma uygulamalarına geçiş yapılabilen bir test platformu oluşturur.

eKAM ve Merging Unit Testi

Dijital koruma testleri yalnızca röleyle sınırlı değildir.

TestOne’daki eKAM teknik dokümanında cihazın IEC 61850-9-2 Sampled Values üzerinden Merging Unit testlerini desteklediği belirtilmektedir.

eKAM fiziksel test akımını CT’ye uygular, ardından ağ üzerinden oluşan Sampled Values verisini okuyarak sistem davranışını analiz edebilir.

Bu yapı özellikle:

• CT oran testi,
• polarite kontrolü,
• Merging Unit doğrulaması

gibi testlerde kullanılabilir.

IEC 61850 Test Cihazı Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Profesyonel bir IEC 61850 test cihazı seçerken yalnızca “IEC 61850 destekliyor” ifadesine bakmak yeterli değildir.

GOOSE Desteği

Cihazın GOOSE mesajlarını;

• publish,
• subscribe,
• monitor

edebilme kapasitesi değerlendirilmelidir.

Sampled Values Desteği

Dijital CT/VT girişli röleler test edilecekse Sampled Values üretimi kritik olabilir.

Analog Enjeksiyon

Hibrid sistemlerde klasik akım ve gerilim çıkışları da gerekli olabilir.

Zaman Senkronizasyonu

GPS, IRIG-B veya PTP desteği end-to-end ve zaman kritik testlerde önem kazanır.

Fiber ve Bakır Ethernet

Trafo merkezinin fiziksel network yapısına uygun arabirimler bulunmalıdır.

Çok Fazlı Çıkışlar

Diferansiyel, mesafe ve yönlü koruma testlerinde yeterli sayıda akım ve gerilim kanalı gerekebilir.

Test Yazılımı

Otomatik test planları, röle karakteristikleri ve raporlama fonksiyonları saha verimliliğini artırır.

Dijital ve Analog Hibrid Test

Mevcut trafo merkezlerinin önemli bölümü tamamen dijital değil hibrid yapıdadır.

Bu nedenle tek cihazla hem analog hem IEC 61850 testlerinin yapılabilmesi avantaj sağlar.

IEC 61850 Testi ile Klasik Röle Testi Arasındaki Fark

Klasik sekonder enjeksiyon testinde:

Test cihazı → Analog akım/gerilim → Röle → Binary trip

zinciri kullanılır.

Dijital IEC 61850 testinde ise örneğin:

Test cihazı → Sampled Values → Röle → GOOSE Trip

zinciri kullanılabilir.

Hibrid uygulamada:

Analog akım/gerilim → Röle → GOOSE Trip

veya

Sampled Values → Röle → Fiziksel kontak

gibi kombinasyonlar da mümkündür.

Bu nedenle dijital koruma testinin amacı klasik koruma testlerini ortadan kaldırmak değil yeni sinyal yollarını da doğrulamaktır.

IEC 61850 ile End-to-End Test

End-to-end testlerde iki veya daha fazla trafo merkezi ucundaki koruma sistemleri koordineli şekilde test edilebilir.

Örneğin bir iletim hattının iki ucundaki mesafe veya diferansiyel koruma sistemleri ortak zaman referansıyla simüle edilebilir.

Bu uygulamalarda;

• GPS,
• PTP,
• hassas zamanlama,
• network haberleşmesi

önem kazanır.

Dijital trafo merkezlerinde end-to-end test ayrıca GOOSE ve Sampled Values gibi haberleşme katmanlarını da kapsayabilir.

Ağ Gecikmesi Koruma Sistemini Etkiler mi?

Evet.

Dijital koruma sistemlerinde mesajların ağ üzerinden iletilmesi nedeniyle;

• gecikme,
• paket kaybı,
• network yoğunluğu,
• switch yapılandırması

gibi faktörler önemlidir.

Bu nedenle IEC 61850 testinde yalnızca rölenin algoritması değil haberleşme altyapısının performansı da önem kazanır.

Kritik GOOSE mesajlarının doğru VLAN ve priority yapılandırmasına sahip olması sistem tasarımının bir parçasıdır.

PRP ve HSR Nedir?

Dijital trafo merkezlerinde haberleşme sürekliliğini artırmak için yedekli Ethernet mimarileri kullanılabilir.

Bunlar arasında:

PRP – Parallel Redundancy Protocol

ve

HSR – High-availability Seamless Redundancy

bulunur.

Bu yapılar ağda tek bir fiziksel arıza meydana geldiğinde kritik haberleşmenin kesilmesini önlemeyi hedefler.

IEC 61850 test sistemi seçerken tesisin network mimarisi de dikkate alınmalıdır.

Dijital Trafo Merkezi Testlerinde Siber Güvenlik

Trafo merkezi haberleşmesinin Ethernet tabanlı hale gelmesi siber güvenlik konusunu da daha önemli hale getirir.

Test ve devreye alma sırasında;

• yetkisiz network cihazlarının bağlanmaması,
• konfigürasyon dosyalarının kontrol edilmesi,
• ağ erişiminin yönetilmesi

gibi konular işletme prosedürlerinin parçası olmalıdır.

IEC 61850 testinin kendisi bir siber güvenlik testi değildir ancak dijital altyapı üzerinde çalıştığı için güvenli network yönetimi önemlidir.

Devreye Alma Sırasında IEC 61850 Testi

Yeni bir dijital trafo merkezinde cihazların tek tek doğru çalışması yeterli değildir.

Örneğin:

• Merging Unit doğru veriyi üretiyor mu?
• Röle doğru Sampled Values stream’ini dinliyor mu?
• Trip GOOSE mesajı doğru dataset içinde mi?
• Kesici IED’si mesajı doğru şekilde alıyor mu?
• zaman senkronizasyonu çalışıyor mu?

kontrol edilmelidir.

Bu nedenle dijital sistemlerde sistem entegrasyon testi kritik hale gelir.

IEC 61850 Testlerinde Bütünsel Yaklaşım

Dijital trafo merkezi testi yalnızca Ethernet kablosunun bağlı olup olmadığının kontrolü değildir.

Koruma zinciri artık:

CT / VT → Merging Unit → Sampled Values → Network → Koruma Rölesi → GOOSE → Network → Kesici IED

şeklinde olabilir.

Dolayısıyla test süreci de;

ölçüm kaynağı + network + dijital mesajlaşma + koruma algoritması + trip zinciri + zaman senkronizasyonu

bütünlüğünde değerlendirilmelidir.

Bu nedenle modern koruma röle test cihazlarının analog enjeksiyonun yanında GOOSE, Sampled Values, fiber Ethernet ve hassas senkronizasyon gibi fonksiyonları desteklemesi dijital trafo merkezi devreye alma çalışmalarında önemli avantaj sağlar.

TestOne portföyündeki Doble F8200 konvansiyonel, dijital ve hibrid test yapılarını IEC 61850 uyumluluğuyla desteklerken; ISATEST DRTS34 ve DRTS66 platformları opsiyonel IEC 61850 arabirimleriyle GOOSE ve Sampled Values tabanlı koruma testlerine genişletilebilmektedir.