Kaçak Akım Ölçümlerinde Yanlış Yorumlanan Değerler: RCD Testlerinde Nerede Hata Yapılıyor?

Kaçak akım ölçümü, elektrik güvenliği denildiğinde en kritik testlerden biridir. Ancak sahada yapılan ölçümlerin önemli bir bölümü yanlış yorumlandığı için gerçek riski ortaya koymaz. “RCD var, ölçüm yaptık, sorun yok” yaklaşımı; hatalı cihaz seçimi, yanlış test yöntemi veya eksik değerlendirme nedeniyle yalancı güvenlik oluşturur.

Bu yazıda kaçak akım ölçümlerinde en sık yapılan yorum hatalarını ve doğru mühendislik yaklaşımını ele alıyoruz.

⚙️ Kaçak Akım Nedir, Ne Değildir?

Kaçak akım;
faz iletkenlerinden çıkan akımın, nötrden eksik dönmesi sonucu oluşan farktır.
Bu fark genellikle:

• Yalıtım zayıflığı
• Nem
• Filtre kapasiteleri
• İnsan teması
  nedeniyle ortaya çıkar.

⚠️ Önemli nokta:
Her kaçak akım arıza değildir, ama her arıza kaçak akım üretir.

---

❌ Yanlış Yorum #1: “30 mA Altı Güvenlidir”

Bu en yaygın hatadır.

Gerçekler:

• 30 mA → RCD’nin açma eşiği, güvenli seviye değil
• Süre uzadıkça 10–20 mA bile tehlikelidir
• İnsan vücudu için risk akım × süre ile belirlenir

Doğru yaklaşım:
Kaçak akım değeri tek başına değil, açma süresiyle birlikte değerlendirilmelidir.

---

❌ Yanlış Yorum #2: Pens Ölçtük, RCD Testine Gerek Yok

Pens tipi kaçak akım ölçümü:

• Anlık kaçak akımı gösterir
• Ama RCD’nin çalışıp çalışmadığını göstermez

Bir RCD:

• 30 mA’da açmıyor
• 80 ms yerine 300 ms’de açıyorsa

pens ölçüm bunu asla göstermez.

Doğru yaklaşım:

• Pens → durum analizi
• RCD test cihazı → güvenlik doğrulaması

---

❌ Yanlış Yorum #3: Test Düğmesine Bastık, Açtı

RCD üzerindeki TEST düğmesi:

• Mekanik olarak çalıştığını gösterir
• Gerçek kaçak akımı simüle etmez
• Açma süresini ölçmez

Bu test zorunlu ama yeterli değildir.

---

❌ Yanlış Yorum #4: Tek Faz Test Yeterlidir

Üç fazlı sistemlerde:

• Her faz farklı kaçak üretebilir
• Asimetrik yükler sonucu bazı fazlar daha risklidir

Sadece tek fazdan yapılan test:

• Diğer fazlardaki riskleri gizler

Doğru yaklaşım:
Her faz için ayrı kaçak akım ve RCD testi yapılmalıdır.

---

📊 RCD Testinde Gerçekten Ne Ölçülmeli?

Profesyonel bir RCD testinde şu parametreler mutlaka ölçülür:

• IΔn → Nominal kaçak akım
• ½ IΔn → Açmaması gerekir
• 1× IΔn → Açma süresi
• 5× IΔn → Hızlı açma kontrolü
• Açma süresi (ms)
• Faz açısı (0° / 180°)

Sadece “açtı / açmadı” bilgisi yetersizdir.

---

⚠️ Sahada Görülen Tehlikeli Senaryo

• Ölçülen kaçak: 18 mA
• RCD tipi: 30 mA
• Açma süresi: 280 ms

Sonuç:
❌ Standart dışı
❌ İnsan için riskli
❌ Yangın ihtimali mevcut

Ama çoğu raporda bu durum “uygun” olarak geçer.

---

🧠 Doğru Kaçak Akım Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

✔ Pens ile anlık kaçak ölç
✔ RCD test cihazı ile açma süresini ölç
✔ Faz bazlı test yap
✔ Tipine göre değerlendir (AC, A, B)
✔ Sonucu standartla kıyasla (IEC 61008 / 61009)
✔ Trend takibi yap

Kaçak akım ölçümü bir rakam okuma işi değil, mühendislik değerlendirmesidir.

---

🧩 Testone Çözümleri

Kaçak akım ve RCD testlerinde doğru sonuç almak için profesyonel RCD test cihazları ve kaçak akım ölçüm çözümleri kullanılmalıdır.
Uygun cihazları Testone üzerinden inceleyebilirsiniz:

👉 https://www.testone.com.tr/urun-kategori/kacak-akim-test-cihazlari/

Ayrıca saha uygulamaları için Testone mühendislerinden teknik destek alabilirsiniz.