Blog

Inrush Current (Aşırı Başlangıç Akımı) Nasıl Ölçülür? Doğru Yöntemler ve Yaygın Hatalar

Elektrik motorları, transformatörler, güç kaynakları ve kapasitif yükler ilk enerjilendiği anda, nominal akımın çok üzerinde kısa süreli ama yüksek genlikli bir akım çeker. Bu akıma Inrush Current (aşırı başlangıç akımı) denir.

Inrush akımı doğru ölçülmez veya yanlış yorumlanırsa:

Sigortalar gereksiz yere atar
Şalterler açar
Kontaktörler yapışır
Koruma ayarları yanlış yapılır

Bu nedenle inrush ölçümü, yalnızca “akım ölçmek” değil, doğru anda ve doğru cihazla ölçüm yapmak anlamına gelir.

⚡ Inrush Current Nedir?

Inrush current, bir yük ilk enerjilendiğinde ortaya çıkan geçici (transient) yüksek akımdır.
Süresi genellikle:

1 ms – 200 ms aralığındadır
Büyüklüğü nominal akımın 5–20 katı olabilir

Tipik örnekler:

Asenkron motorlar
Transformatörler
SMPS güç kaynakları
Kondansatör bankları
UPS sistemleri

🧠 Inrush Akımı Neden Oluşur?

🔹 1. Manyetik Doygunluk (Motor & Trafo)

Enerji verildiği anda çekirdek manyetik olarak doygunluğa girer → akım zirve yapar.

🔹 2. Kondansatör Şarj Akımı

DC güç kaynaklarında giriş kapasitörleri ilk anda kısa devre gibi davranır.

🔹 3. Faz Açısı ve Enerjileme Anı

Enerji sinüs dalgasının tepe noktasında verilirse inrush daha yüksek olur.

📉 Yanlış Ölçüm Neye Yol Açar?

Sahada en sık yapılan hata:

“Pensampermetreyle baktık, normal.”

Ama çoğu pensampermetre:

RMS ölçer
Yavaş örnekler
Milisaniyelik pikleri kaçırır

Sonuç: Inrush var ama ölçülememiş olur.

🔍 Inrush Current Nasıl Ölçülür? (Doğru Yöntemler)

✅ 1. Inrush Özellikli Pensampermetre

Bu cihazlar:

İlk 100–200 ms içindeki maksimum pik değeri yakalar
Peak hold algoritması kullanır

Ama bant genişliği ve tepki süresi sınırlıdır.

✅ 2. Osiloskop + Akım Probu (En Doğru Yöntem)

Profesyonel ölçüm yöntemi budur.

Kurulum:

Akım probu (Hall effect veya Rogowski)
Osiloskop (yüksek sampling rate)

Avantajları:

Gerçek dalga formu görülür
Pik değer net ölçülür
Süre (ms) analiz edilir
Faz ve harmonik davranış incelenir

Bu yöntem, özellikle koruma koordinasyonu için gereklidir.

✅ 3. Güç Analizörü ile Transient Capture

Gelişmiş güç kalite analizörleri:

Inrush olayını tetikleyip kaydedebilir
RMS + pik + süre bilgisini birlikte verir

Özellikle endüstriyel tesislerde pratiktir.

📊 Teknik Ölçüm Parametreleri

Inrush ölçümünde dikkat edilmesi gerekenler:

Örnekleme hızı: ≥ 10 kHz
Bant genişliği: yeterli olmalı
Trigger seviyesi: akım artışına göre ayarlanmalı
Ölçüm süresi: ilk 200 ms odaklı
Tekrar sayısı: birden fazla start ölçülmeli

Tek ölçüm, genelleme için yeterli değildir.

⚠️ Sahada Yapılan Yaygın Hatalar

❌ RMS pens ile ölçüm
❌ Yetersiz sampling rate
❌ Tek start ile karar verme
❌ Dalga formunu görmeden yorum
❌ Sigorta seçimini sadece nominal akıma göre yapmak

Inrush hesaba katılmadan yapılan koruma tasarımı yanlıştır.

🧩 Testone Çözümleri

Inrush current ölçümleri için yüksek bant genişliğine sahip osiloskoplar, akım probları ve güç kalite analizörleri kullanılması gerekir.
Uygun ölçüm çözümlerini Testone üzerinden inceleyebilirsiniz:

👉 https://www.testone.com.tr/urun-kategori/osiloskoplar/
👉 https://www.testone.com.tr/urun-kategori/guc-analizorleri/

Testone mühendisleri, uygulamaya göre doğru ölçüm yöntemi konusunda teknik destek de sunmaktadır.